Po Derenku zostały fundamenty i stare sady. Potomkowie wracają co roku

Zamiast domów są dziś tabliczki z nazwiskami, resztki fundamentów i stare jabłonie. W Derenku na Węgrzech pamięć o dawnych mieszkańcach przyciągnęła potomków górali z Białki i Bukowiny Tatrzańskiej, przedstawicieli Polonii oraz gości z Polski. Podczas odpustu spotkały się historia wysiedlonej wsi, podhalańska muzyka i współczesne starania o zachowanie polskiej tożsamości. W uroczystościach uczestniczyła także delegacja Powiatu Tatrzańskiego.

• Dawna wieś przetrwała w nazwiskach i śladach sadów
• Odpust łączy potomków Derenku z Podhalem
• Pieśni w dawnej gwarze przypominają o polskich korzeniach

Dawna wieś przetrwała w nazwiskach i śladach sadów

Derenk powstał w 1717 roku. Założyli go górale z Białki i Bukowiny Tatrzańskiej, którzy osiedlili się na terenie ówczesnych Górnych Węgier. Przez ponad 200 lat mieszkańcy zachowywali język, obyczaje i kulturę przodków.

W czasie II wojny światowej wieś liczyła kilkuset mieszkańców. W 1943 roku jej ludność wysiedlono z powodu utworzenia rezerwatu łowieckiego. Dawna zabudowa nie przetrwała, ale pamięć o Derenku nie zniknęła razem z domami.

Na terenie obecnego Parku Narodowego Aggtelek pozostały między innymi:

• ślady fundamentów dawnych budynków,
• tabliczki z nazwiskami mieszkańców,
• informacje o miejscowościach, do których przesiedlono rodziny,
• zdziczałe jabłonie i śliwy z dawnych sadów.

Takie oznaczenia pozwalają odtworzyć fragmenty historii konkretnych rodzin. Dla osób odwiedzających miejsce odpustu są też przypomnieniem, że wysiedlenie oznaczało nie tylko utratę domów, lecz także rozproszenie całej wsi.

Odpust łączy potomków Derenku z Podhalem

26 lipca odbył się 32. Odpust Polonijny. Uroczystości są organizowane od 1990 roku, a od 1994 roku ich centrum stanowi kaplica wzniesiona w miejscu dawnego kościoła.

W tegorocznym spotkaniu uczestniczyli potomkowie mieszkańców Derenku, przedstawiciele Polonii węgierskiej oraz goście z Polski. Obecna była delegacja Zarządu Głównego Związku Podhalan w Polsce z prezesem Julianem Kowalczykiem. W wydarzeniu wystąpiły także zespoły regionalne „Mali Miętusianie” z Miętustwa i „Mała Koronka” z Bobowej oraz węgierski zespół „Szépszerével” z Budapesztu.

Uroczystości odbyły się pod Honorowym Patronatem Marszałka Województwa Małopolskiego Łukasza Smółki. List skierowany do uczestników przez marszałka odczytał Jan Piczura, radny Sejmiku Województwa Małopolskiego.

Powiat Tatrzański reprezentowali radni Piotr Bąk i Tomasz Dzierżęga. W imieniu starosty wręczyli doroczną statuetkę zespołowi Drenka Polska Hagyományőrző Együttes. Wyróżnienie trafia do osób i organizacji, które szczególnie angażują się w ochronę dziedzictwa Derenku.

Pieśni w dawnej gwarze przypominają o polskich korzeniach

Zespół Drenka Polska Hagyományőrző Együttes działa od 2007 roku. W jego repertuarze znajdują się pieśni ludowe i ballady, w tym utwory wykonywane w gwarze dawnych mieszkańców Derenku. Muzycy korzystają między innymi z cytry i akordeonu.

Występy zespołów z Podhala, Bobowej i Budapesztu były częścią tegorocznego programu odpustu. Muzyka stała się jednym ze sposobów przekazywania dziedzictwa kolejnym pokoleniom – obok rodzinnych opowieści, nazwisk zachowanych na tabliczkach i corocznych spotkań przy kaplicy.

Historia Derenku ma znaczenie także dla Polaków mieszkających na Węgrzech. Wielopokoleniowa obecność zwartej polskiej osady była jednym z argumentów przy uznaniu Polaków za mniejszość narodową na Węgrzech. W 1993 roku parlament węgierski przyjął zasadę, zgodnie z którą prawa narodowościowe przysługują między innymi społecznościom obecnym w zwartych skupiskach od co najmniej stu lat. Dzieje Derenku należały do najważniejszych dowodów spełnienia tego warunku.

Tegoroczny odpust przygotowały Stowarzyszenie Dziedzictwa Derenku, Klub im. Władysława Zamoyskiego w Zakopanem oraz Ogólnokrajowy Samorząd Polski na Węgrzech. Od ponad 30 lat wydarzenie gromadzi Polonię węgierską i osoby związane z ochroną dziedzictwa górali podhalańskich po obu stronach Karpat.

na podstawie: Powiat Zakopane.