Zakopane odkrywa Piłsudskiego na nowo - wystawa o ludziach i pamięci

W Gmachu Głównym Muzeum Tatrzańskiego historia Podhala spotka się z opowieścią o człowieku, który chciał poznawać kulturę z bliska, nie zza muzealnej gabloty. Wystawa „Blisko ludzi. Bronisław Piłsudski i początki etnografii w Zakopanem” przypomni mniej znany rozdział działalności wybitnego badacza pod Tatrami.

• Bronisław Piłsudski przyjechał do Zakopanego, by słuchać i dokumentować
• Wystawa „Blisko ludzi. Bronisław Piłsudski i początki etnografii w Zakopanem” pokazuje kolekcję po raz pierwszy w całości
• Od jesieni w Muzeum Tatrzańskim zobaczymy zakopiański rozdział jego pracy

Bronisław Piłsudski przyjechał do Zakopanego, by słuchać i dokumentować

Bronisław Piłsudski urodził się w 1866 roku na Wileńszczyźnie. Jako student prawa w Petersburgu został aresztowany za przygotowywanie zamachu na cara Aleksandra III, a następnie skazany na 15 lat katorgi na Sachalinie. To właśnie tam poznał język, codzienność i obyczaje mieszkańców wyspy. Z czasem stał się jednym z ich najważniejszych znawców.

Po powrocie do kraju skierował uwagę na Podtatrze. W 1911 roku przyjechał do Zakopanego i rozpoczął działania, które miały połączyć badania, pracę muzealną i zaangażowanie lokalnej społeczności. Przy Towarzystwie Tatrzańskim powołał Sekcję Ludoznawczą, związaną z Muzeum Tatrzańskim. Zachęcał do zbierania przedmiotów codziennego użytku, dokumentowania miejscowej kultury i wspólnego ratowania tego, co mogło bezpowrotnie zniknąć.

Współtworzył także „Rocznik Podhalański”, czasopismo poświęcone przeszłości i teraźniejszości regionu. Myślał przy tym nie tylko o pojedynczych eksponatach, lecz także o przyszłości muzealnego działu etnografii. 🏔️

Wystawa „Blisko ludzi. Bronisław Piłsudski i początki etnografii w Zakopanem” pokazuje kolekcję po raz pierwszy w całości

Najważniejszą częścią prezentacji będzie kolekcja etnograficzna zebrana przez Piłsudskiego. Zostanie pokazana w pełnym wyborze, razem z przedmiotami zgromadzonymi przez jego współpracowników. Wśród eksponatów znajdą się między innymi ozdoba chomąta w kształcie konika z Podczerwonego, lalka z Witowa oraz łyżnik z Cichego.

Każdy z tych obiektów niesie ślad konkretnego miejsca, osoby i czasu. Konik został zebrany przez Bronisławę Giżycką w latach 1912-1913, lalka trafiła do zbiorów jako dar Marii Zychówny w 1912 roku, a łyżnik z Cichego zebrał sam Piłsudski w 1913 roku. Towarzyszyć im będą fotografie z końca XIX wieku i pierwszych dekad XX stulecia, pokazujące kulturowe tło prezentowanych rzeczy. 📷

Układ wystawy odwoła się do wskazówek Piłsudskiego zawartych w pracy „Zasady i sposoby organizacji działu ludoznawczego”. Publikacja ta jest uznawana za pierwszy polski podręcznik muzeologii, dlatego ekspozycja pozwoli przyjrzeć się nie tylko zabytkom, ale również warsztatowi badacza i jego nowoczesnemu myśleniu o muzeum.

Od jesieni w Muzeum Tatrzańskim zobaczymy zakopiański rozdział jego pracy

Wystawa powstaje w 160. rocznicę urodzin Bronisława Piłsudskiego i przypomina działalność prowadzoną przez niego pod Tatrami w latach 1911-1914. To opowieść o początkach etnografii w Zakopanem, ale też o praktycznym wysiłku ludzi, którzy zbierali przedmioty, zapisywali wiedzę i próbowali ocalić obraz lokalnego życia.

Ekspozycję będzie można oglądać od 7 listopada 2026 roku do 16 maja 2027 roku w Gmachu Głównym Muzeum Tatrzańskiego przy ul. Krupówki 10 w Zakopanem. To dobra okazja, by spojrzeć na podhalańskie dziedzictwo przez rzeczy niewielkie, często zwyczajne, a jednak ważne dla pamięci o regionie. 🧵

na podstawie: Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem.