Cietrzew znika z Orawy. W Zakopanem szukano sposobu na ratunek

Cietrzew, głuszec i jarząbek potrzebują nie tylko ochrony na papierze, lecz także dużych, spokojnych siedlisk. W Zakopanem eksperci z Polski i Słowacji rozmawiali o tym, jak zatrzymać spadek liczebności tych ptaków. Dane dotyczące Orawy są alarmujące – z około 45 tokowisk cietrzewia pozostało zaledwie kilka. Podczas konferencji przedstawiono również przykład odbudowy populacji głuszca w Borach Dolnośląskich.

Z kilkudziesięciu tokowisk zostało zaledwie kilka

Międzynarodową konferencję Komitetu Ochrony Kuraków zorganizowano w Zakopanem 26 i 27 września. Wzięli w niej udział naukowcy, przedstawiciele Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska i regionalnych dyrekcji ochrony środowiska, a także reprezentanci parków narodowych oraz innych instytucji zajmujących się ochroną przyrody.

Jednym z najpoważniejszych tematów była sytuacja cietrzewia. Prof. Michał Ciach z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie przedstawił wyniki badań dotyczących Orawy. Wynika z nich, że liczba tokowisk, czyli miejsc, w których samce gromadzą się podczas godów, spadła z około 45 do kilku. Według naukowca bez odpowiednio szybkich działań ochronnych cietrzew może w przyszłości całkowicie zniknąć z Polski.

Doświadczeniami dotyczącymi ochrony cietrzewia i głuszca dzielili się przedstawiciele między innymi Tatrzańskiego i Karkonoskiego Parku Narodowego. Wskazywali, że nawet obszary objęte najwyższymi formami ochrony nie są całkowicie odporne na skutki działalności człowieka.

Presję na siedliska zwiększają turystyka, narciarstwo oraz rozbudowa infrastruktury rekreacyjnej. Dla kuraków leśnych znaczenie ma nie tylko sama powierzchnia terenu, ale również jego ciągłość i spokój. Oznacza to, że planowanie nowych inwestycji w pobliżu ostoi powinno uwzględniać także miejsca potrzebne ptakom do rozmnażania i przemieszczania się.

Odbudowa głuszca pokazuje, że działania mogą przynieść efekt

Podczas spotkania przedstawiono także przykład ochrony głuszca w Borach Dolnośląskich. Najpierw oceniono stan siedlisk i wyznaczono obszary wymagające szczególnej uwagi. Następnie poprawiono warunki wodne oraz ograniczono presję drapieżników. W efekcie odtworzono kilka tokowisk, a liczebność populacji szacuje się obecnie na około 100 osobników.

Ten przykład nie oznacza, że odbudowa populacji jest szybka ani łatwa. Pokazuje jednak, że połączenie kilku rodzajów działań może przynieść zauważalne rezultaty. Sama ochrona pojedynczych miejsc nie wystarcza, jeśli wokół nich brakuje odpowiednio dużych i połączonych obszarów.

Podczas sesji terenowej prof. Michał Ciach zwrócił uwagę na kolejne zagrożenie – przesuszanie torfowisk. Zmiany stosunków wodnych oraz działalność człowieka pogarszają warunki w siedliskach cietrzewia. Problemy powodują między innymi nielegalny ruch quadów i motocrossów, rozbudowa infrastruktury turystycznej oraz nowa zabudowa w pobliżu ostoi.

GDOŚ zapowiada programy ochrony cietrzewia i głuszca

Ważną deklarację podczas konferencji przedstawiła Anna Ronikier-Dolańska, zastępca Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. W imieniu Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska zapowiedziała zacieśnienie współpracy przy przygotowaniu i przyjęciu programów ochrony głuszca oraz cietrzewia. W GDOŚ ma odbyć się pierwsze spotkanie poświęcone tej sprawie.

Uczestnicy konferencji zwracali również uwagę na znaczenie edukacji. Ochrona siedlisk wymaga nie tylko decyzji instytucji, lecz także ograniczenia zachowań, które niszczą spokój ostoi. Dotyczy to zwłaszcza poruszania się pojazdami poza wyznaczonymi trasami oraz presji związanej z nową infrastrukturą.

Organizatorzy podkreślali, że programy ochronne będą skuteczne tylko wtedy, gdy zyskają akceptację osób mieszkających w pobliżu chronionych terenów. Długofalowe działania, prowadzone równolegle w kilku obszarach, dają szansę na zatrzymanie zaniku kuraków leśnych – zarówno w regionach górskich, jak i na innych terenach cennych przyrodniczo.

na podstawie: Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska.