Cztery osoby nagrodzone za ochronę tradycji. „Siła Korzeni” w Zakopanem

Podczas trzeciego dnia Festiwalu „Inspirowane Górami” w centrum uwagi znalazły się osoby, które na co dzień zajmują się pamięcią, edukacją i podhalańską kulturą. W Zakopanem ogłoszono laureatów nagrody „Siła Korzeni”. Wyróżnienia trafiły do Małgorzaty Karpiel, Katarzyny Cukier, Andrzeja Skupnia i Klemensa Łukaszczyka. Ich działalność pokazuje, że tradycja może być przekazywana zarówno w muzeum i szkole, jak i podczas pracy artystycznej, społecznej czy rodzinnej.

• Nagroda łączy muzeum, szkołę i podhalańskie rzemiosło
• Andrzej Skupień przekazuje tradycję także przez rodzinę
• Klemens Łukaszczyk łączy przewodnictwo z twórczością ludową

Nagroda łączy muzeum, szkołę i podhalańskie rzemiosło

Piętnasta edycja Festiwalu „Inspirowane Górami” im. Ewy i Macieja Berbeków była poświęcona między innymi niematerialnemu dziedzictwu oraz wspólnym związkom kulturowym mieszkańców obu stron Tatr. Wydarzenie organizowane jest dla upamiętnienia nadania Zakopanemu praw miejskich. W programie znalazło się także spotkanie związane z partnerskim Popradem na Słowacji.

Nagroda „Siła Korzeni” honoruje osoby, które chronią regionalne dziedzictwo poprzez działalność kulturalną, edukacyjną, społeczną i artystyczną. Tegoroczni laureaci reprezentują różne środowiska. Wśród nich są opiekunka muzeum, instruktorka zespołów regionalnych, działacz społeczny oraz twórca ludowy i przewodnik tatrzański.

Małgorzata Karpiel od niemal 20 lat zajmuje się dziedzictwem Jana Kasprowicza. Jako etnolożka i kustoszka Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie kieruje także biurem Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza. Dba o działalność muzeum i Galerii Obrazów Władysława Jarockiego, organizuje wystawy, koncerty oraz sesje naukowe.

Przez 18 lat współtworzyła ponad 80 „Wieczorów na Harendzie”, poświęconych współczesnej literaturze i poezji. Włączyła się również w przygotowanie obchodów setnej rocznicy śmierci Jana Kasprowicza. Dzięki jej pracy mieszkańcy i odwiedzający mogą poznawać literacką oraz artystyczną historię Zakopanego nie tylko z książek, ale również podczas spotkań i wydarzeń w miejscach związanych z twórcami.

Najświeższe wiadomości z Zakopanego czekają na stronie głównej reporter.zakopane.pl, a koncerty, spotkania i imprezy na najbliższe dni – w kalendarzu wydarzeń.

Andrzej Skupień przekazuje tradycję także przez rodzinę

Andrzej Skupień z Olczy od młodości działa w środowisku regionalnym. Zaczynał w zespole „Giewont”, później angażował się w inicjatywy Związku Podhalan. Ważną częścią jego działalności jest podtrzymywanie tradycji związanych z końmi i banderią konną.

Laureat wspiera również przedsięwzięcia sportowe, kulturalne i charytatywne. W 2017 roku został pasowany na Zbójnika i przyjęty do Braci Zbójnickiej. Wraz z żoną Wiolettą wychował czworo dzieci w przywiązaniu do podhalańskich korzeni, a cała rodzina uczestniczy w życiu regionalnym.

Także praca Katarzyny Cukier koncentruje się na młodym pokoleniu. Jako kierownik artystyczny i instruktorka tańca oraz śpiewu prowadzi zespół „Budorze” przy Zespole Szkół Budowlanych w Zakopanem. Młodzież poznaje tam tradycyjny taniec, muzykę, śpiew i zwyczaje góralskie.

„Budorze” zdobywali nagrody w konkursach tańca zbójnickiego, par solowych i grup śpiewaczych. W maju 2026 roku zespół otrzymał odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Katarzyna Cukier pracowała także z zespołami „Polany” w Kościelisku i „Skalni” w Krakowie. Prowadzi zajęcia z edukacji regionalnej w Państwowej Ogólnokształcącej Szkole Artystycznej w Zakopanem, gdzie uczniowie poznają gwarę, historię, śpiew i taniec.

Klemens Łukaszczyk łączy przewodnictwo z twórczością ludową

Klemens Łukaszczyk „Maliniok” z Murzasichla działa jako przewodnik tatrzański, muzyk, twórca ludowy i regionalista. Maluje na szkle, drewnie i korze, gra na skrzypcach, a także szyje i haftuje tradycyjne portki góralskie. Umiejętności związane ze sztuką wyniósł z rodzinnego domu – pierwszą nauczycielką malarstwa na szkle była jego babcia Helena Janik „Firek”.

Podczas pracy przewodnika opowiada o górach, ich historii i przyrodzie, łącząc te tematy z kulturą Podhala. Dba również o zachowanie gwary oraz przekazywanie młodszym osobom dawnych umiejętności i zwyczajów. Wraz z żoną wychowuje dzieci w przywiązaniu do regionalnej tradycji, a rodzina jest związana z zespołem „Zbójnicek”.

Łukaszczyk pełni funkcję prezesa Klubu Kultury Regionalnej PTTK w Zakopanem. W 2025 roku otrzymał tytuł Gazdy Roku. Jego działalność obejmuje więc zarówno twórczość, jak i edukację oraz organizowanie przedsięwzięć służących zachowaniu dziedzictwa górali tatrzańskich.

Cztery wyróżnione osoby pokazują różne drogi ochrony tradycji. Jedna prowadzi przez opiekę nad miejscem pamięci i literaturą, druga przez działalność rodzinną i społeczną, kolejna przez pracę z młodzieżą, a następna przez muzykę, gwarę i rękodzieło. Dla mieszkańców oznacza to także konkretne miejsca, w których można spotkać się z kulturą regionu – od Harendy i szkół po zespoły regionalne oraz działania PTTK.

na podstawie: UM Zakopane.