Szkoła, która przeszła przez zabory i reformy wciąż trzyma podhalański fason

W Zakopanem trudno znaleźć drugą placówkę z tak długą i tak mocno osadzoną w miejscu historią. Jubileusz 150-lecia Zespołu Szkół Budowlanych im. dra Władysława Matlakowskiego przypomina, że ta szkoła rosła razem z miastem, jego rzemiosłem i stylem zakopiańskim. Przez lata zmieniały się nazwy, programy i czasy, ale jedno zostało bez zmian – związek z drewnem, budowlą i podhalańskim dziedzictwem.

• Od szkoły snycerskiej do miejsca, które współtworzyło styl Zakopanego
• Wojny, reformy i kolejne zwroty w historii placówki
• Dzisiejsza szkoła nadal stawia na rzemiosło i nowoczesność

Od szkoły snycerskiej do miejsca, które współtworzyło styl Zakopanego

Początek tej historii sięga 10 lipca 1876 r., kiedy Towarzystwo Tatrzańskie powołało do życia Szkołę Snycerską. To była pierwsza szkoła zawodowa na Podhalu i jedna z najstarszych w Polsce, jeśli chodzi o kształcenie w tej dziedzinie. Już po dwóch latach funkcjonowała pod nazwą Cesarsko-Królewskiej Szkoły Zawodowej Przemysłu Drzewnego, a jej pierwszymi dyrektorami byli Czech Franciszek Neużil oraz radca cesarski Edgar Kovats.

Ważnym symbolem tamtych lat stał się drewniany budynek wzniesiony w 1883 r. według projektu Antoniego Łuszczkiewicza z Krakowa. Dziś wciąż widać w nim ciągłość, bo mimo przybudówki z lat 30. XX wieku bryła szkoły prawie nie zmieniła swojego kształtu. To właśnie w tym okresie placówka zaczęła zdobywać uznanie na wystawach galicyjskich i wiedeńskich, a wraz z rosnącą pozycją szkoły dojrzewał też styl zakopiański, propagowany przez Stanisława Barabasza, pierwszego Polaka kierującego szkołą.

Wojny, reformy i kolejne zwroty w historii placówki

W dwudziestoleciu międzywojennym szkoła przeszła ważną przemianę. Karol Stryjeński, artysta-rzeźbiarz i architekt, nadał jej bardziej artystyczny charakter. To on kierował placówkę w stronę, która pozwoliła jej zabłysnąć także poza regionem – w 1925 r. szkoła zdobyła laury na wystawie paryskiej. W tle pozostawała jednak codzienna praca z drewnem i rzemiosłem, z której Zakopane słynęło od lat.

Nawet podczas I wojny światowej szkoła nie przerwała działalności, choć poziom kształcenia ogólnego i zawodowego wyraźnie ucierpiał. Nauka ograniczała się wtedy głównie do kopiowania zabytków sztuki góralskiej. Po odzyskaniu niepodległości, w 1918 r., placówka przyjęła nazwę Państwowej Szkoły Przemysłu Drzewnego w Zakopanem.

Kolejne dekady przynosiły następne zmiany. W 1945 r. uruchomiono gimnazjum ciesielskie, stolarskie i rzeźbiarskie oraz Liceum Budowlane. W 1948 r. dział rzeźby oddzielił się od rzemieślniczej szkoły budowlanej i stał się samodzielnym Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych. Po wojnie szkoła kilkakrotnie przechodziła reorganizację, aż w 1976 r. funkcjonowała jako Zespół Szkół Zawodowych, a rok później otrzymała imię dra Władysława Matlakowskiego – warszawskiego chirurga, badacza i znawcy podhalańskiego budownictwa oraz sztuki ludowej.

Dzisiejsza szkoła nadal stawia na rzemiosło i nowoczesność

Od 1992 r. placówka działa jako Zespół Szkół Budowlanych im. dra Władysława Matlakowskiego. To już nie tylko opowieść o historii, ale też o ciągłości kształcenia, które ma sens dla regionu. Szkoła wciąż przygotowuje młodych ludzi do zawodów mocno związanych z budową, drewnem i instalacjami, a jednocześnie otwiera się na nowe kierunki.

Obecnie w skład zespołu wchodzą:

– Technikum nr 1
– technik budownictwa
– technik architektury krajobrazu i arborystyki, od roku szkolnego 2026/2027
– technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej

– Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 1
– cieśla
– stolarz
– monter sieci i instalacji sanitarnych

Taki profil pokazuje, że szkoła nie zamknęła się w muzealnym obrazie dawnych warsztatów. Nadal uczy zawodów, które mają znaczenie dla górskiego miasta, jego zabudowy i zaplecza technicznego. A jubileusz 150-lecia tylko podkreśla, że w Zakopanem są instytucje, które nie starzeją się w zwykły sposób – raczej dojrzewają razem z miejscem, które je stworzyło.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Zakopanem.