Zabytkowe groby potrzebują wsparcia. Kwestarze pojawią się na obu cmentarzach

Przy wejściach na zakopiańskie cmentarze pojawią się osoby z puszkami i wspólnym celem – ochroną nagrobków, które są częścią historii miasta. Tegoroczna kwesta obejmie Stary i Nowy Cmentarz, a zebrane pieniądze mają pomóc między innymi w odnowie ceglanego grobowca rodziny Szczeniowskich. Towarzystwo Opieki nad Zabytkami przypomina przy tym, co udało się zrobić dzięki ubiegłorocznej zbiórce.

• Kwestarze będą czekać na obu zakopiańskich cmentarzach
• Ubiegłoroczna zbiórka przyniosła ponad 31 tysięcy złotych
• Drewniane krzyże i zapomniane inskrypcje odzyskały czytelność

Kwestarze będą czekać na obu zakopiańskich cmentarzach

XXXIV Kwestę na rzecz Odnowy Zabytkowych Nagrobków zaplanowano na 1 listopada. Zbiórka potrwa od godz. 8.00 do 19.00 na Starym i Nowym Cmentarzu. Wśród osób pełniących honorowe dyżury znajdą się samorządowcy, urzędnicy, artyści oraz przedstawiciele zakopiańskich instytucji i stowarzyszeń.

W akcję włączą się między innymi osoby związane z Muzeum Tatrzańskim, Tatrzańskim Parkiem Narodowym, Tatrzańskim Ochotniczym Pogotowiem Ratunkowym i przewodnikami tatrzańskimi. Przy puszkach staną także członkowie znanych rodów góralskich. W tym roku do grona zaangażowanych dołączą Zofia Bachleda i Adam Kitkowski.

Organizatorem zbiórki jest Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Oddział Podhalański. Pieniądze zostaną przeznaczone na dalszą pielęgnację kilkudziesięciu mogił i konserwację kilku nagrobków na Starym Cmentarzu. Zaplanowano również odnowienie ceglanego grobowca rodziny Szczeniowskich na końcu Nowego Cmentarza. To miejsce pamięci osób rozstrzelanych tam podczas okupacji, dlatego prace przy grobowcu będą miały nie tylko wymiar konserwatorski.

Więcej lokalnych informacji z Zakopanego jest na reporter.zakopane.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na reporter.zakopane.pl/wydarzenie.

Ubiegłoroczna zbiórka przyniosła ponad 31 tysięcy złotych

Podczas poprzedniej kwesty zebrano 31 683,90 zł oraz 37 euro. Dzięki tym środkom prowadzono regularną pielęgnację i renowację 32 grobów, a także profesjonalną, zachowawczą konserwację 10 nagrobków na Pęksowym Brzyzku.

Odnowiono między innymi nagrobki Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Anny Piotrowskiej, Gustawa Paszkowskiego, Józefa Pawlikowskiego, Janka Rylskiego, Heleny Starkiewiczowej i Mieczysława Andruszkiewicza. Prace objęły także bezimienny nagrobek iglicowy z piaskowca oraz marmurowy nagrobek Anny Piotrowskiej z żelaznym ogrodzeniem.

Oczyszczono cokół i tablicę przy pomniku upamiętniającym demonstracje patriotyczne w Warszawie i Wilnie z 1861 roku. Uczytelniono również inskrypcję na płycie nagrobnej Tadeusza Zwolińskiego. W sezonie cztery razy pielęgnowano 13 mogił, a przy 19 nagrobkach odnowiono elementy metalowe, drewniane i kamienne oraz uporządkowano obramowania grobów.

Łącznie na te działania wydano 47 277 zł:

• 20 500 zł na pielęgnację i renowację,
• 21 977 zł na konserwację nagrobków,
• 5 000 zł na odnowę otoczenia mauzoleum Jana Kasprowicza.

Dofinansowanie otoczenia mauzoleum wiązało się z setną rocznicą śmierci poety. Część środków wykorzystanych na opisane prace pochodziła jeszcze z kwesty przeprowadzonej w 2024 roku.

Drewniane krzyże i zapomniane inskrypcje odzyskały czytelność

Ważną część ubiegłorocznych działań stanowiły także prace wykonane społecznie. Uczniowie stolarstwa z Zespołu Szkół Budowlanych, pracujący pod kierunkiem Tomasza Wojtasa, przygotowali kopie czterech drewnianych krzyży. Trzy trafiły na bezimienne mogiły, a jeden na grób Marii Bachledy Grubarz. Nowe krzyże zastąpiły elementy złamane i zbutwiałe.

Członkowie Towarzystwa Opieki nad Zabytkami porządkowali Stary Cmentarz oraz zajmowali się grobami osób zasłużonych dla Zakopanego i polskiej kultury. Wśród nich są mogiły Tytusa Chałubińskiego, Stanisława i Marii Witkiewiczów, Marii i Bronisława Dembowskich, Władysława Orkana, Kornela Makuszyńskiego, Stanisława Kamockiego i Mariusza Zaruskiego.

Na Nowym Cmentarzu odnowiono społecznie nagrobek Tadeusza Kuhna, młodego skauta, którego losy opisał Stefan Żeromski w noweli „Złe spojrzenie”. Uczytelniona inskrypcja przypomina jego historię:

„Tadeusz Kuhn Ur. 1903. Jedyny syn. Rwał się ku Tatrom i padł ich ofiarą Dn. 7/IX 1919”.

Tegoroczna kwesta ma pozwolić kontynuować prace przy nagrobkach, które wymagają regularnej opieki, a także rozpocząć odnowę grobowca Szczeniowskich. Każda wpłata trafiająca do puszek może więc zostać przełożona na konkretne działania przy cmentarnych krzyżach, ogrodzeniach, tablicach i inskrypcjach.

Na bramie Pęksowego Brzyzka znajduje się zdanie: „Ojczyzna to ziemia i groby. Narody tracąc pamięć, tracą życie”. Organizatorzy tegorocznej zbiórki chcą, aby pamięć o osobach pochowanych na zakopiańskich cmentarzach była zachowana także w materialnej formie.

na podstawie: UM Zakopane.